Στα δύο προηγούμενα άρθρα εξετάσαμε δύο διαφορετικές πλευρές της ίδιας πραγματικότητας.
Η Κάρυστος είχε στο παρελθόν ακτοπλοϊκή παρουσία και σύνδεση με το Αιγαίο. Παράλληλα, η γεωγραφική της θέση δημιουργεί ένα ερώτημα: γιατί ένα λιμάνι τόσο κοντά στις Κυκλάδες δεν αξιοποιείται περισσότερο;
Του Στρατή Μαζίδη
Όμως η συζήτηση δεν αφορά μόνο την Κάρυστο.
Αφορά ολόκληρη την απέναντι πλευρά του Ευβοϊκού.
Γιατί απέναντι από τη Νότια Εύβοια βρίσκεται ένας από τους σημαντικότερους ακτοπλοϊκούς κόμβους της χώρας: η Ραφήνα.
Και ανάμεσα στις δύο πλευρές βρίσκεται το Μαρμάρι, η σύνδεση που τα τελευταία 25 χρόνια αποτελεί τη βασική θαλάσσια γέφυρα της περιοχής με την Αττική.
Ίσως λοιπόν η συζήτηση δεν πρέπει να γίνει με όρους ενός λιμανιού.
Ίσως πρέπει να δούμε ένα ευρύτερο σύστημα:
Ραφήνα – Μαρμάρι – Κάρυστος.
Η Ραφήνα ως πύλη προς το Αιγαίο
Η Ραφήνα αποτελεί από τα μέσα της δεκαετίας του 1970 έναν από τους σημαντικότερους κόμβους προς τις Κυκλάδες.
Η θέση της, η εγγύτητα στην Αθήνα και η ανάπτυξη της Ανατολικής Αττικής δημιούργησαν μια μεγάλη επιβατική αγορά.
Ταυτόχρονα όμως η επιτυχία αυτή δημιούργησε και νέες προκλήσεις.
Κατά τους θερινούς μήνες η πίεση στο λιμάνι αυξάνεται σημαντικά. Η κίνηση, οι ανάγκες των πλοίων και η εξυπηρέτηση χιλιάδων ταξιδιωτών δημιουργούν ένα ερώτημα που αφορά πλέον ολόκληρο τον σχεδιασμό των μεταφορών:
Μπορούν όλα να συνεχίσουν να συγκεντρώνονται στα ίδια σημεία;
Ή χρειάζονται περισσότερες, συμπληρωματικές επιλογές;
Το Μαρμάρι: Η σύνδεση που υπάρχει αλλά μπορεί να αποκτήσει μεγαλύτερο ρόλο
Το Μαρμάρι απέδειξε διαχρονικά ότι η Νότια Εύβοια μπορεί να συνδεθεί αποτελεσματικά με την Αττική.
Για χιλιάδες κατοίκους, ιδιοκτήτες εξοχικών και επαγγελματίες, η γραμμή Μαρμάρι–Ραφήνα αποτελεί βασικό δρόμο μετακίνησης.
Όμως η σημερινή πραγματικότητα δείχνει και τους περιορισμούς.
Η σύνδεση αυτή αφορά κυρίως τη μετακίνηση μεταξύ Εύβοιας και Αττικής.
Δεν αξιοποιεί πλήρως τη θέση της περιοχής απέναντι από τις Κυκλάδες.
Το ερώτημα λοιπόν είναι αν το Μαρμάρι μπορεί να αποτελέσει πέρα από τράνζιτ για επισκέπτες της περιοχής, μέρος ενός μεγαλύτερου δικτύου.
Η Κάρυστος ως το δεύτερο κομμάτι του παζλ
Αν το Μαρμάρι είναι η σύνδεση με την Αττική, η Κάρυστος μπορεί να αποτελέσει το σημείο που ανοίγει τη Νότια Εύβοια προς το Αιγαίο.
Η μία πλευρά συνδέει την περιοχή με την πρωτεύουσα.
Η άλλη με τις Κυκλάδες.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Κάρυστος θα αντικαταστήσει τη Ραφήνα. Ούτε επίσης ότι η ίδια δεν πρέπει να αποκτήσει πάλι μια απευθείας σύνδεση με αυτή.
Ούτε ότι κάθε λιμάνι πρέπει να κάνει τα πάντα.
Σημαίνει όμως ότι σε μια εποχή όπου η ακτοπλοΐα αναζητά νέες ισορροπίες, ίσως χρειάζεται να δούμε τα λιμάνια ως δίκτυο και όχι ως μεμονωμένες μονάδες.
Οι νέες συγκοινωνιακές εξελίξεις αλλάζουν τα δεδομένα
Η Ανατολική Αττική βρίσκεται μπροστά σε σημαντικές αλλαγές.
Η πιθανή επέκταση της Αττικής Οδού και η μελλοντική άφιξη του προαστιακού στη Ραφήνα μπορούν να αλλάξουν σημαντικά την πρόσβαση προς το λιμάνι.
Αυτό δημιουργεί νέες ευκαιρίες.
Επίσης δεν πρέπει να ξεχνάμε πως η Ραφήνα είναι το πλησιέστερο λιμάνι στο Διεθνές Αεροδρόμιο. Συνεπώς όλη η συζήτηση που έχει ξεκινήσει γύρω από τη Ραφήνα δεν έχει κανένα νόημα αν δεν μπει στη σωστή βάση.
Η λύση δεν είναι να φύγουν τα πλοία, διότι αύριο αντίστοιχο αίτημα θα έχουν δικαίωμα να διατυπώσουν και οι κάτοικοι του Πειραιά, του Λαυρίου, της Πάτρας κ.ο.κ. Η λύση είναι η επέκταση του λιμένα, το χρονικό άπλωμα των δρομολογίων σε επίπεδο αναχωρήσεων / αφίξεων, η βελτίωση του οδικού δικτύου και των ΜΜΜ και φυσικά η αξιοποίηση των λιμανιών του Μαρμαρίου και της Καρύστου.
Ένα πιο εύκολα προσβάσιμο λιμάνι στη Ραφήνα σημαίνει μεγαλύτερη δυναμική για ολόκληρη την απέναντι πλευρά του Ευβοϊκού.
Και τότε το τρίγωνο Ραφήνα – Μαρμάρι – Κάρυστος αποκτά διαφορετική σημασία.
Δεν είναι απλώς τρία σημεία στον χάρτη.
Είναι τρεις κρίκοι μιας πιθανής αλυσίδας μεταφορών.
Η επόμενη ημέρα δεν θα κριθεί από ένα μόνο λιμάνι
Η ελληνική ακτοπλοΐα για πολλά χρόνια βασίστηκε στη συγκέντρωση της κίνησης σε μεγάλους κόμβους.
Όμως οι ανάγκες αλλάζουν.
Οι επιβάτες αναζητούν οικονομικότερες και πιο άμεσες διαδρομές.
Οι εταιρείες αναζητούν καλύτερη αξιοποίηση πλοίων και οικονομία στα έξοδα.
Οι περιοχές αναζητούν νέους τρόπους ανάπτυξης.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Νότια Εύβοια μπορεί να εξεταστεί όχι ως μια περιοχή στο τέλος ενός δρόμου, αλλά ως σημείο σύνδεσης διαφορετικών κατευθύνσεων.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο:
«Μπορεί η Κάρυστος να συνδεθεί με τις Κυκλάδες;»
Το μεγαλύτερο ερώτημα είναι:
Μπορεί η Ραφήνα, το Μαρμάρι και η Κάρυστος να αποτελέσουν ένα νέο δίκτυο μετακινήσεων ανάμεσα στην Αττική, την Εύβοια και το Αιγαίο;
Χρειάζεται αλλαγή προσέγγισης
Μέσα σε όλα αυτά, υπάρχει ένα ζήτημα που ίσως είναι ακόμη σημαντικότερο από τις ίδιες τις υποδομές.
Ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την ανάπτυξη της Νότιας Εύβοιας.
Για πολλά χρόνια, οι συζητήσεις γύρω από την ακτοπλοΐα στην περιοχή έγιναν συχνά με τη λογική ότι η ενίσχυση μιας περιοχής σημαίνει απώλεια για κάποια άλλη.
Όμως η πραγματικότητα δείχνει ότι ισχύει ακριβώς το αντίθετο.
Η Κάρυστος, το Μαρμάρι και τα Νέα Στύρα δεν είναι ανταγωνιστικές περιοχές. Αυτό πρέπει να το καταλάβουν όλοι. Είναι διαφορετικά σημεία του ίδιου γεωγραφικού χώρου και η ενίσχυση του ενός μπορεί να λειτουργήσει υπέρ όλων.
Η ιστορία το έχει αποδείξει.
Όταν η Κάρυστος είχε ισχυρότερη ακτοπλοϊκή παρουσία, με περισσότερα πλοία, απευθείας σύνδεση με Ραφήνα - Κυκλάδες και ιπτάμενα δελφίνια, αυτό δεν σήμαινε ότι το Μαρμάρι ή τα Νέα Στύρα έμεναν χωρίς σύνδεση.
Αντίθετα, η συνολική παρουσία της Νότιας Εύβοιας στον ακτοπλοϊκό χάρτη ήταν πυκνότερη και τακτικότερη.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της ανάγκης για αλλαγή νοοτροπίας ήταν και η περίπτωση του ΣΑΟΝΗΣΟΣ, όταν το πλοίο προσέγγισε προσωρινά στο Μαρμάρι στο πλαίσιο του ενδοκυκλαδικού δικτύου.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί ως ευκαιρία: ως μια δυνατότητα να δοκιμαστεί ξανά η σύνδεση της Νότιας Εύβοιας με το Αιγαίο και να δημιουργηθούν νέα δεδομένα.
Αντί όμως η συζήτηση να επικεντρωθεί στο πώς μια τέτοια παρουσία θα μπορούσε να ενισχύσει συνολικά την περιοχή, επικράτησαν σε κάποιες περιπτώσεις λογικές που αντιμετώπισαν την παρουσία του πλοίου στην Κάρυστο ως απειλή για άλλες περιοχές. Κάποιοι έκαναν ότι μπορούσαν για να μην έρθει απέναντι σε κάθε οικονομική και γεωγραφική λογική αλλά όταν ήρθε, φάνηκε η διαφορά.
Είναι όμως αυτή η σωστή λογική;
Γιατί το πραγματικό ερώτημα δεν είναι ποιο λιμάνι θα πάρει ένα δρομολόγιο από το άλλο.
Το πραγματικό ερώτημα είναι πώς η Νότια Εύβοια θα αποκτήσει περισσότερα δρομολόγια, περισσότερους επισκέπτες, περισσότερη εμπορική κίνηση και μεγαλύτερη διασύνδεση.
Πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι αν υποχωρήσει η Κάρυστος, δεν κερδίζει κάποια άλλη περιοχή της Νότιας Εύβοιας.
Χάνει ολόκληρη η περιοχή.
Γιατί η Κάρυστος δεν είναι απλώς ένα τοπικό λιμάνι. Είναι το σημείο που μπορεί να ανοίξει ξανά τη την Εύβοια και μεγάλο μέρος της ηπειρωτικής χώρας προς το Αιγαίο.
Σήμερα όμως έχουμε φτάσει σε μια πραγματικότητα πολύ πιο περιορισμένη.
Από μια εποχή όπου η Ραφήνα εξυπηρετούσε συνολικά πολλαπλά καθημερινά δρομολόγια προς τη Νότια Εύβοια, βρισκόμαστε σε μια κατάσταση όπου οι επιλογές έχουν μειωθεί σημαντικά. Φτάσαμε ακόμη και ανήμερα το Πάσχα να μην υπάρχει πλοίο.
Και αυτό δεν είναι επιτυχία για κανέναν.
Η λύση δεν είναι να προστατεύσει ο ένας το μικρό του κομμάτι, διότι είναι θέμα χρόνου να το χάσει.
Η λύση είναι να μεγαλώσει ξανά η συνολική πίτα.
Σε αυτό τον άξονα, η Ραφήνα ως λιμάνι της Αττικής θα διατηρήσει τα ηνία. Ωστόσο Μαρμάρι και Κάρυστος θα της δώσουν ανάσες. Για φανταστείτε, αυτό που έχουμε ήδη γράψει σε πολλές συζητήσεις στα κοινωνικά δίκτυα, με ό,τι συμβαίνει στο λιμάνι της Ραφήνας, να δοκιμαζόταν το εξής:
Το ΕΥΒΟΙΑ ΣΤΑΡ να κάνει απογευματινό προς Κάρυστο με διανυκτέρευση και πρώτο πρωινό για Ραφήνα και τα πλοία της Ραφήνας που τρέχουν στο Λαύριο ή μένουν αρόδο να κάνουν δύο απογευματινά -βραδινά προς Μαρμάρι κι επιστροφή νωρίς το πρωί για να φύγουν για Κυκλάδες.
Δε θα έδινε ανάσες στο πλήρωμα; Δε θα έμπαινε κάτι στα ταμεία αφού αποκλείεται εν μέσω θέρους να πηγαινοέρχονταν άδεια;
Κι όμως όταν ένα βράδυ ήρθε στο Μαρμάρι το ΣΟΥΠΕΡΦΕΡΡΥ αντί να αξιοποιηθεί η ευκαιρία, αντί να τύχει το πλοίο μιας όμορφης υποδοχής που θα περνούσε το μήνυμα ότι εμείς εδώ σας θέλουμε, κυκλοφορεί ευρέως, και όχι μόνο εδώ αλλά και στη Ραφήνα, πως υπήρξαν αντιδράσεις. Τις ευκαιρίες όμως πρέπει να μην τις χάνεις διότι δεν ξέρεις πότε [και αν] θα ξαναπαρουσιαστούν.
